Szczecin stawia na zatrzymywanie deszczówki

Szczecin przygotował Standardy zagospodarowania wód opadowych – dokument określa zasady postępowania z wodą opadową w mieście. Ich główną ideą jest zatrzymywanie deszczówki jak najbliżej miejsca jej opadu, zamiast szybkiego odprowadzania do kanalizacji. Jesteśmy 3 miastem w Polsce, który taki dokument przygotował.

Dokument opiera się przede wszystkim na tzw. rozwiązaniach opartych na naturze (Nature-Based Solutions), które wykorzystują naturalne procesy zachodzące w środowisku – takie jak wsiąkanie wody w grunt, magazynowanie jej w krajobrazie czy oczyszczanie przez rośliny.

– Wprowadzenie standardów zagospodarowania wód opadowych to ważna zmiana w myśleniu o inwestycjach w mieście. Chcemy, aby woda deszczowa była uwzględniana już na etapie planowania nowych ulic, osiedli czy przestrzeni publicznych. Zamiast szybko odprowadzać ją do kanalizacji, będziemy zatrzymywać ją tam, gdzie spada – w zieleni, ogrodach deszczowych czy nawierzchniach przepuszczalnych. Dzięki temu inwestycje będą nie tylko funkcjonalne, ale też bardziej odporne na zmiany klimatu i przyjazne dla mieszkańców – podkreśliła Anna Szotkowska, Zastępca Prezydenta Miasta Szczecin.

Standardy promują rozwiązania, które pozwalają zatrzymać wodę w miejscu jej opadu lub w jego najbliższym otoczeniu. Wśród rekomendowanych rozwiązań znajdują się m.in.:

• ogrody deszczowe
• zielone dachy
• rowy i niecki infiltracyjne
• nawierzchnie przepuszczalne

Najważniejszą zasadą dokumentu jest podejście: najpierw zatrzymaj wodę na miejscu, a dopiero w ostateczności odprowadź ją do kanalizacji.

– Z perspektywy naukowej niezwykle ważne jest to, że przygotowany dokument opiera się na wynikach badań i doświadczeniach oraz integruje wiedzę z zakresu hydrologii miejskiej, inżynierii środowiska i planowania przestrzennego. Takie podejście pozwala budować miasta bardziej odporne na zmiany klimatu i lepiej przygotowane na wyzwania przyszłości. – zaznaczyła dr hab. inż. Anna Głowacka, prof. ZUT, Dziekan Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska.

Wdrażanie standardów ma pomóc Szczecinowi lepiej radzić sobie z wyzwaniami wynikającymi ze zmian klimatu i postępującej urbanizacji. Dzięki zatrzymywaniu wody w wielu mniejszych miejscach w przestrzeni miasta możliwe będzie:

• zmniejszenie ryzyka podtopień i przeciążenia kanalizacji podczas ulewnych deszczy
• poprawa jakości wód trafiających do rzek i jezior
• ograniczenie efektu tzw. miejskiej wyspy ciepła
• zwiększenie ilości zieleni i poprawa estetyki przestrzeni publicznej

– Szczecin jest trzecim – po Gdańsku i Poznaniu – miastem, które nie tylko realizuje inwestycje w zakresie zagospodarowania wód opadowych, ale także tworzy standardy retencyjne dla inwestycji komunalnych i prywatnych. Uważam to podejście za szczególnie wartościowe, ponieważ pozwala ono w sposób kompleksowy rozwiązywać problemy podtopień i suszy. Promowana w tym systemie błękitno-zielona infrastruktura umożliwia magazynowanie wód deszczowych w miejscu opadu, co nie tylko zapobiega przenoszeniu zagrożenia na inne obszary czy przeciążaniu sieci miejskiej, lecz także wspiera odbudowę lokalnych zasobów wodnych.– powiedział Paweł Jaworski, Dyrektor Departamentu Strategii i Odporności Klimatycznej w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.

Ostatnie lata pokazują, że Szczecin coraz częściej doświadcza intensywnych opadów deszczu o bardzo dużym natężeniu. Zjawiska te są coraz dokładniej analizowane przez naukowców zajmujących się hydrologią miejską i inżynierią środowiska. Jak podkreśla dr inż. Bartosz Bogusławski, adiunkt w Katedrze Inżynierii Środowiska, opady coraz częściej osiągają parametry, które jeszcze niedawno uznawano za rzadkie.

– W jednym z epizodów opadowych w Szczecinie w ciągu zaledwie 66 minut spadło ponad 14 mm deszczu. Tego typu opady pojawiają się już w atlasach natężeń jako zjawiska o prawdopodobieństwie wystąpienia raz na rok. Jednak zdarzają się również sytuacje znacznie bardziej ekstremalne – podczas burzy w maju 2024 roku w ciągu 13 minut spadło ponad 18 mm deszczu, co odpowiada opadowi o charakterze nawet kilkudziesięcioletnim – wyjaśnia naukowiec.

Jeszcze większą skalę miał epizod opadowy z września 2024 roku. Dane z deszczomierza zainstalowanego na terenie Oczyszczalni Ścieków Pomorzany wskazują, że w ciągu kilku godzin spadło 68 mm deszczu, czyli około 10 procent średniego rocznego opadu w Szczecinie. Analiza danych pokazuje, że był to opad o bardzo małym prawdopodobieństwie wystąpienia. W zależności od modelu statystycznego takie zjawisko może pojawiać się średnio raz na kilkadziesiąt lat, a według niektórych modeli nawet rzadziej. Jednocześnie obserwujemy, że podobne epizody pojawiają się w ostatnich latach coraz częściej. Zdaniem ekspertów oznacza to konieczność zmiany podejścia do projektowania i funkcjonowania infrastruktury odwodnieniowej w miastach.

Istniejące systemy kanalizacji deszczowej często nie są projektowane na tak duże i intensywne opady. Dlatego coraz większego znaczenia nabierają działania, które ją odciążają kanalizację

Właśnie takie podejście promują Standardy zagospodarowania wód opadowych dla Miasta Szczecina, które zakładają zatrzymywanie i wykorzystywanie deszczówki w miejscu jej opadu jako jeden z kluczowych elementów adaptacji miasta do zmian klimatu.
 

Punkt konsultacyjny dla mieszkańców i inwestorów

Elementem wdrażania standardów będzie również uruchomienie punktu konsultacyjnego w Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji w Szczecinie. Jego celem będzie wsparcie mieszkańców, inwestorów oraz projektantów w wyborze najlepszych rozwiązań zagospodarowania wód opadowych. Punkt będzie działał od 1 kwietnia.
 

W punkcie będzie można m.in.:

• skonsultować planowane inwestycje lub projekty zagospodarowania terenu
• uzyskać informacje o rozwiązaniach takich jak ogrody deszczowe, zbiorniki retencyjne czy zielone dachy
• dowiedzieć się, jak spełnić wymagania standardów i przygotować dokumentację

– Chcemy, aby nowe standardy były nie tylko dokumentem, ale także realnym narzędziem wspierającym mieszkańców i inwestorów w podejmowaniu dobrych decyzji projektowych. Punkt konsultacyjny w ZWiK pomoże przełożyć te zasady na konkretne rozwiązania w terenie – podkreśliła Patrycja Wolińska-Bartkiewicz, Prezes Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Szczecinie.

Wprowadzenie standardów oznacza zmianę podejścia do wody opadowej w mieście. Zamiast traktować ją wyłącznie jako problem infrastrukturalny, Szczecin chce wykorzystywać ją jako zasób wspierający rozwój zieleni miejskiej, poprawę klimatu miasta i zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców.

Przyjęcie i wdrożenie standardów będzie kolejnym krokiem w budowaniu miasta bardziej odpornego na ulewy, susze i wysokie temperatury.

Standardy umieszczone są na stronie internetowej www.zwik.szczecin.pl/mieszkancy/warto_wiedziec/retencja