Niespodziewane wykopaliska na placu budowy

Podczas prac wodociągowych w centrum Szczecina natrafiono na fragment XVIII-wiecznych umocnień – milczącego świadka czasów, gdy miasto było jedną z najważniejszych twierdz w tej części Europy.

W trakcie przebudowy sieci wodociągowej między pl. Grunwaldzkim, a pl. Lotników odsłonięto relikty dawnej Twierdzy Szczecin. Odkrycia dokonano podczas prac ziemnych – to właśnie pod współczesną arterią komunikacyjną, wśród kamienic i miejskiego ruchu, zachowały się fragmenty systemu obronnego.
 

Najcenniejsze znalezisko zarejestrowano w rejonie pl. Lotników

Archeolodzy odsłonili tam mur oporowy przeciwskarpy – element potężnych fortyfikacji związanych z Bastionem V i Fortem Wilhelm. To część systemu budowanego od 1724 roku, gdy po przejęciu miasta przez Prusy rozpoczęto rozbudowę umocnień chroniących strategiczny port nad Odrą.
 

-Szczecin to miasto, które dosłownie stoi na własne ponad 1000 letniej historii. W wielu wykopach na Śródmieściu można odsłonić fragment dawnych umocnień i przypomnieć nam, że pod codziennym ruchem ulicznym wciąż ukryta jest potężna Twierdza Szczecin. Takie odkrycia pokazują, że przeszłość nie zniknęła – ona cierpliwie czeka pod naszymi stopami i warto jej szukać– tłumaczy Radosław Tomaszewski, Dział Archeologii Muzeum Narodowe w Szczecinie.

Z warstw ziemi przylegających do muru wydobyto fragmenty naczyń ceramicznych i kości zwierzęcych datowanych na XVII/XVIII wiek. To materialne ślady ludzi, którzy żyli i pracowali w cieniu bastionów – żołnierzy, rzemieślników, mieszkańców rozwijającego się miasta. W pozostałych wykopach nie natrafiono na zachowane mury, jednak zarejestrowano charakterystyczne warstwy gruzu i przemieszanej ziemi – ślady rozbiórki umocnień po 1873 roku, gdy twierdza przestała pełnić funkcję militarną, a miasto zaczęło dynamicznie się rozwijać. To właśnie dzięki likwidacji fortyfikacji powstały nowe dzielnice i reprezentacyjne aleje, które dziś znamy. Systematyczne badania pozwalają nie tylko dokumentować te relikty, ale też odtwarzać, jak twierdza była budowana i modernizowana na przestrzeni lat. To cenna wiedza o militarnej i urbanistycznej historii Szczecina

- Co ważne dla mieszkańców – odkrycie nie wpłynęło na harmonogram inwestycji - mówi Hanna Pieczyńska, rzecznik prasowy Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Szczecinie. - Prace wodociągowe były kontynuowane zgodnie z planem, a nadzór archeologiczny prowadzono równolegle, bez wstrzymywania robót.

Na wniosek inwestora – Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Szczecinie – archeolog Radosław Tomaszewski objął nadzorem prace ziemne związane z przebudową sieci wodociągowej w rejonie al. Jana Pawła II, na odcinku od pl. Grunwaldzkiego do pl. Lotników.
 

O inwestycji

Fizyczne prace na Alei Jana Pawła II udało się zakończyć dużo przed czasem. Wykonawca uprzątnął swoje zaplecze z rejonu Placu Lotników w połowie grudnia, żeby bez przeszkód przeprowadzić Jarmark Bożonarodzeniowy. Teraz roboty zakończyły się także oficjalnie. Przypominamy, że robotami objęty był odcinek, który nie podlegał modernizacji podczas prowadzonej wcześniej przez ZDiTM inwestycji.

Prace miały być prowadzone do wiosny 2026 roku. Dzięki dobrej współpracy z wykonawcą robót  i sprawnym działaniom inspektorki nadzoru inwestorskiego ZWiK zadanie udało się zrealizować znacznie wcześniej. Wymieniona została infrastruktura pomiędzy placem Lotników, a placem Grunwaldzkim. Ponad 100 - letnie, awaryjne rury były przyczyną problemów dla mieszkańców i okolicznych restauratorów.

- Trudność prac wynikała przede wszystkim z faktu, że były one realizowane w rejonie centrum, tam gdzie ruch jest duży. W rejonie zlokalizowane są liczne ogródki gastronomiczne, teren ma charakter spacerowy/turystyczny - mówi Hanna Pieczyńska. - Przez aleję fontann przebiega Złoty Szlak oraz ścieżka rowerowa o znaczeniu międzynarodowym. W czasie prac udało się zachować przejezdność ścieżki rowerowej, która tymczasowo została przeniesiona na sąsiadującą jezdnie

Co zawierał zakres prac?

Wymieniono dwa wodociągi żeliwne DN100 mm z 1900 r (po wschodniej i zachodniej stronie) o łącznej długości 440 m oraz wodociąg DN250 mm stal (o długości 260 m), który przebiega przez aleję Fontann.

Prace zleciliśmy firmie WASTE JAWORSKI Spółka Komandytowa z siedzibą w Szczecinie, umowa zawarta została na kwotę 2 394 790, 00 zł netto.

 

Foto i wizualizacja: Radosław Tomaszewski