„Od Szczecina Polska się zaczyna”. Dzieci odkrywają folklor, tradycję i historię swoich korzeni

„Od Szczecina Polska się zaczyna” – to nie tylko tytuł projektu realizowanego przez Zespół Pieśni i Tańca Pomorza Zachodniego Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, ale także słowa pieśni autorstwa pionierów kultury ludowej w powojennym Szczecinie. Nawiązując do tego dziedzictwa, zespół buduje dziś międzypokoleniowy pomost między tradycją a współczesnością.

W ramach warsztatów organizowanych w szczecińskich szkołach, przedszkolach i placówkach wsparcia kilkaset dzieci i młodych ludzi poznaje polską kulturę ludową poprzez bezpośredni kontakt z muzyką, tańcem i tradycyjnymi strojami. Celem projektu jest nie tylko rozbudzanie zainteresowania folklorem, ale także budowanie poczucia tożsamości i wspólnoty poprzez odkrywanie bogactwa kultur, z których wyrastają historie wielu szczecińskich rodzin.

Choć głównym bohaterem warsztatów był folklor Księstwa Łowickiego, to zdecydowanie najważniejsi byli ich uczestnicy. Każde spotkanie miało nieco inny charakter, a prowadzący szybko przekonali się, że dziecięca ciekawość nie zna granic. Pytania dotyczyły wszystkiego – od liczby kolorowych pasków na strojach, przez wagę damskich spódnic, aż po to, czy w dawnych czasach ludzie naprawdę chodzili tak ubrani na co dzień. Niektóre odpowiedzi uczestników na długo pozostaną w pamięci członków zespołu.

- Podczas rozmowy o strojach łowickich zapytaliśmy, skąd pozyskuje się wełnę wykorzystywaną do produkcji tkanin. Po krótkim namyśle jeden z chłopców z pełnym przekonaniem odpowiedział: „Od mrówki”. Co prawda taka teoria nie znajduje potwierdzenia w źródłach etnograficznych, ale na pewno wywołała salwy śmiechu zarówno wśród dzieci, jak i prowadzących - mówi jeden z organizatorów warsztatów i wykładowca PUM - Krzysztof Dąbrowski. - Podobnie bywało przy okazji rozmów o polskich tańcach narodowych. Regularnie słyszeliśmy od najmłodszych, że narodowym tańcem Polski jest... belgijka. Trudno się temu dziwić – dla wielu uczniów jest to przecież taniec doskonale znany z dyskotek, zabaw szkolnych i kolonii. Warsztaty stawały się więc okazją nie tylko do nauki kroków ludowych, ale również do odkrywania, że obok belgijki istnieją jeszcze polonez, mazur, kujawiak, krakowiak i oberek.

 

Największą wartością projektu okazały się właśnie bespośrednie spotkania. Dzieci mogły nie tylko obejrzeć stroje ludowe z bliska, ale również dotknąć materiałów, przymierzyć wybrane elementy i przekonać się, że folklor nie jest czymś zamkniętym w muzealnej gablocie. Duże emocje budziły wspólne tańce, podczas których nawet najbardziej nieśmiali uczestnicy po chwili włączali się do zabawy. Nierzadko zdarzało się, że po zakończeniu warsztatów dzieci ustawiały się jeszcze w kolejce, by zadać dodatkowe pytania lub po raz kolejny obejrzeć stroje.

Dla członków Zespołu Pieśni i Tańca Pomorza Zachodniego PUM była to również cenna lekcja. Wielu prowadzących to studenci i młodzi mieszkańcy Szczecina, którzy na co dzień prezentują folklor na scenie. Tym razem mogli sprawdzić się w roli edukatorów i przekonać się, że zainteresowanie kulturą ludową wśród najmłodszych wcale nie jest tak małe, jak mogłoby się wydawać w czasach, gdy technologia i świat cyfrowy wkraczają w każdą przestrzeń naszego życia. Czasem wystarczy pozwolić dzieciom dotknąć stroju, wspólnie zaśpiewać piosenkę do ludowej melodii i wykonać kilka prostych kroków tanecznych, by tradycja przestała być abstrakcyjnym pojęciem z podręcznika.

Projekt „Od Szczecina Polska się zaczyna” powstał z przekonania, że Szczecin jest miejscem wyjątkowym – miastem zbudowanym przez ludzi przybyłych z różnych stron Polski. To właśnie dlatego poznawanie tradycji poszczególnych regionów może stać się sposobem na budowanie lokalnej tożsamości. Bo być Szczecinianinem to często oznacza mieć rodzinne korzenie w różnych częściach kraju i czerpać z bogactwa wielu kultur, które wspólnie tworzą historię miasta. Choć pierwsza edycja projektu dobiega końca, organizatorzy mają nadzieję, że jest to dopiero początek większej inicjatywy, która może powrócić jeszcze w tym roku, po wakacjach. Po spotkaniach poświęconych Księstwu Łowickiemu w przyszłości przyjdzie czas na kolejne regiony Polski, a wraz z nimi nowe historie, nowe tańce i – zapewne – kolejne bezcenne dziecięce odpowiedzi, które przypominają, że najlepsza nauka odbywa się wtedy, gdy towarzyszy jej uśmiech.

Warsztaty prowadzi dr n. zdr. Anna Knyszyńska – kierowniczka Zespołu Pieśni i Tańca Pomorza Zachodniego PUM, a jednocześnie pedagog specjalna i wczesnoszkolna, fizjoterapeutka i wykładowczyni akademicka, która łącząc swoją wiedzę dydaktyczną i ponad 20-letnią pasję do folkloru, tworzy podczas zajęć przestrzeń otwartą na dziecięcą wyobraźnię i energię do nauki poprzez zabawę. 

 

Już w środę, 24 czerwca, odbędzie się ostatni warsztat w ramach debiutanckiej edycji projektu. Tym razem członkowie Zespołu odwiedzą Ośrodek Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy ul. Jakuba Wujka w Szczecinie. Będzie to piąte i zarazem finałowe spotkanie cyklu po wizytach w Przedszkolu Publicznym nr 10, Przedszkolu Publicznym nr 18, Przedszkolu Publicznym nr 51 oraz Szkole Podstawowej nr 16.

A już kilka dni po zakończeniu warsztatów artyści wrócą na scenę, reprezentując Szczecin podczas najważniejszych wydarzeń folklorystycznych w regionie.

Najbliższą okazją do zobaczenia zespołu będzie XXIX Międzynarodowe Spotkanie Folklorystyczne „Nad Iną” w Goleniowie, które odbędzie się 27 czerwca. Dzień później tancerze i muzycy wystąpią podczas VI Międzynarodowego Festiwalu Kultury Ludowej „W Swojskim Klimacie” w Kozielicach, a 4 lipca pojawią się na 43. Pyrzyckich Spotkaniach z Folklorem. Wszystkie te wydarzenia należą do najważniejszych punktów folklorystycznego kalendarza Pomorza Zachodniego i co roku przyciągają zespoły z Polski oraz z zagranicy. Dla ZPiT PUM będzie to kolejna okazja do promowania kultury ludowej i pokazania efektów pracy młodego, dynamicznie rozwijającego się zespołu. Bo choć projekt warsztatowy powoli przechodzi do historii, jego główna idea pozostaje niezmienna – sprawiać, by folklor był obecny nie tylko na scenach festiwalowych, ale także w codziennym życiu mieszkańców regionu, niezależnie od wieku. Dzięki temu słowa „Od Szczecina Polska się zaczyna” stają się czymś więcej niż nazwą projektu – stają się zaproszeniem do wspólnego odkrywania kulturowego bogactwa całego kraju.